معرفی کامل

معرفی کامل روستای قطرم

موقعیت روستای قطرم

روستای قطرم ازنظر موقعیت ریاضی در عرض جغرافیایی ۳۱ درجه و ۲۳ دقیقه و طول جغرافیایی ۵۴ درجه و ۴۸ دقیقه قرار دارد این روستا از توابع بخش مرکزی بافق و در فاصله ۴۶ کیلومتری جنوب شرقی شهر بافق قرار گرفته است.

از نظر موقعیت طبیعی در دامنه غربی کوههای باجگان در ارتفاع ۱۵۴۰ متری و در دره ای کوهستانی با جهت غربی و شرقی به شکل طولی و متمرکز متناسب با شکل دره به وجود آمده و مزارع باغات منازل مسکونی در دامنه آفتابگیر به صورت پلکانی نمای زیبا و دیدنی به این روستا داده است.
قدمت و پیشینه تاریخی روستای قطرم

به طور کلی استان یزد و شهرستان بافق جزء سرزمینهای باستانی و دارای میراثی درخشان از فرهنگ و تمدن کهن است.
با توجه به اینکه کانونهای اسکان و تجمع انسانی در استان یزد مانندسایر مناطق ایران ابتدا در دامنه ها و دره های قلمرو کوهستانی و کنار چشمه ها و آب های دائمی بوده است دره قطرم و شادکام، باجگان و نهوایه در ناحیه بافق و دراستان از نخستین کانونهای زندگی و تجمع انسانی در منطقه است و شاید بتوان گفت که قدمت این روستا و امثال این روستا که دارای منبع آب چشمه می باشد چندین هزار ساله است چرا که درآغاز هزاره سوم قبل از میلاد بود که با تکامل ابزار و تکنیک از طریق حفر کاریز، اختراع قنات و جاری ساختن آب های زیرزمینی شیوه ثقلی، اجتماعات انسانی در اطراف چشمه ها و منابع آب بوده است و شاید بتوان گفت که این روستا قبل از پیدایش تمدن کاریزی وجود داشته است.

وجود قبرستان بسیار قدیمی خورشیدی در ورودی روستای قطرم از دلایل و عوامل دیگر سابقه دیرینه سکونت در قطرم است. وجود چراغ های پیه سوز قدیمی و حتی اشکال و اجسامی که انسان امروزی حتی استفاده آن را نمی داند مانند میخ های سفالی که دراطراف قطرم، دهک، باجگان دیده می شود به عنوان میخ های کشتی نوح که دارای شکل منظم و به اندازه هویج و قطر سه سانتیمتر و طول ۳۰-۱۰ سانتیمتر است، قلعه دختر، پیرقطرم که زیارتگاهی است بسیارقدیمی و مورد احترام و تقدیس مردم منطقه و از نظر شخصیتی نا مشخص است، همه بیانگر قدمت روستای قطرم است.

وجه تسمیه

انسان همواره در طول تاریخ به نام اهمیت می داده است و نام گذاری مکان ها نیز همچون انسانها بر اساس عوامل انسانی فرهنگی مذهبی، اجتماعی، اقتصادی، جغرافیایی و طبیعی بوده است.
وجه تسمیه روستا ملاک بسیار خوبی برای یافتن منشا طبیعی و انسانی روستاست البته باید توجه داشت که بسیاری از اسامی مکانها همچون قطرم شاید تحریف شده باشد و شکل اولیه و اصلی خود را از دست داده باشد، بطوریکه در اصطلاح محلی قدرم (qodrom)، قدرام (qodram)گفته میشود. و در نقشه توپوگرافی۱:۲۵۰۰۰۰ ایران مربوط به سازمان جغرافیایی ارتش خودران (khodran)ذکر شده است.

چون کلمه قطرم نه معنا و مفهوم جغرافیایی دارد که حکایت از یک عارضه طبیعی و یا نام اشخاص یا گیاه یا عارضه انسانی باشد، مانند بعضی از روستاها از گیاهان نظیر بنستان و گزستان یا نام شخص چون حسن آباد، علی آباد، یا عارضه طبیعی مانند برکوییه، تاجکوییه و غیره باشد، قطرم شاید از حروف ابجد مربوط به سال تاسیس روستا یعنی سال ۳۴۹ هجری قمری باشد.

زمین شناسی

مطالعه زمین شناسی قطرم بدون زمین شناسی شهرستان و استان غیر ممکن است چنانچه بخواهیم مطالعه کاملی داشته باشیم باید وضعیت زمین شناسی منطقه مرکزی ایران را مطالعه نماییم ولی با توجه به نقشه های زمین شناسی موجود منطقه و مطالعه آنها میتوان گفت که روستای قطرم در دره ای که بر روی طاقدیس کوههای باجگان بوجود آمده است قرار دارد وکوههای این منطقه کوههای آهکی دوران کرتاسه یا دوران دوم زمین شناسی است و دره ای که روستای قطرم در آن قرار دارد در اصطلاح ژئومورفولوژی به دره روز(ruz) معروف است که در کنار دشت قطرم (ناودیسی) قرار گرفته است.
کرتاسه طولانی ترین دوره دوران دوم زمین شناسی است و با توجه به شرایط آب و هوای گرمی که بر زمین حکم فرما بوده حیات بخوبی گسترش داشته و قسمت اعظم رسوبات استان یزد و کوههای اطراف قطرم (کوههای باجگان) مربوط به این دوره است تشکیلات زمین شناسی کرتاسه که در منطقه ارتفاعات بلند پر حجم را بوجود آورده و سنگهای اصلی تشکیل دهنده آن سنگهای آهکی مارنی، آهکی شیلی، آهکی شنی،آهکی متراکم کوارتز و گنگلو مرا می باشد و در بعضی موارد این سنگهای آهکی، مرمری شده، ودر مواردی در حد فاصل آهک و مارن چشمه های کوچکی از آب شیرین نظیر چشمه اریز ، چشمه قطرم، شادکام، در آهکهای کرتاسه بوجود آمده است.

از نظر مساحت این منطقه ۲۲۶ کیلومترمربع برون زدگی یعنی ۹۸ درصد آن مربوط به آهکهای کرتاسه و تنها ۲ درصد برون زدگی های آن مربوط به سایر دورانهاست و در مجموع آثار کرتاسه ۴۳ درصد کل منطقه که همان ارتفاعات هستند را در بر گرفته برابر با۲۲۶ کیلومترمربع و۲۸۹ کیلومترمربع مساحت دیگر منطقه یعنی ۵۵ درصد را آثار دوران کوارترنر می پوشاند رسوبات جوان دوران کواترنر در دشت ناودیسی قطرم بین دو طاقدیس (ارتفاعات باجگان و ارتفاعات بافق) دیده می شود و شامل آبرفتها و تپه های ماسه ای است ای است آبرفتها خود شامل آبرفتهای کهن که با علامت اختصاری(qf1) مشخص شده که بیشتر مخروط افکنه های بلند و نسبتا کم پهنه ای را تشکیل می دهد که ازپای کوه به سمت دشت قطرم گسترده شده و به وسیله سیستم تازه ای از آبراهه ها شکافته شده است و آبرفتهای جوان(qf2) شامل مخروط افکنه های پهن وکم ارتفاع و آبرفت های جوان زمان کنونی که در آبراهه ها فراهم آمده و با سیلاب روانااب به راحتی تغییر مکان میدهد و جابجا می شود.

تپه های ماسه ای دشت قطرم (qs) که د رابتدای ورود به دشت قطرم از سمت بافق د راطراف جاده دیده می شود و بوسیله باد به راحتی جابجا شده و برای جاده و چاهها مشکل ساز شده و دنیایی متنوع از اشکال برخان، هرم ، برخان ناقص، عصایی و بلند و پیکان ماسه ای ،سیف را به وجود آورده است. و بخش دیگری از ماسه های بادی را دشت قطرم از دره قطرم به سمت سیریز می توان دید.
توپوگرافی

در یک تقسیم بندی کلی توپوگرافی، منطقه را بشرح زیر می توان تقسیم بندی کرد:

– کوهستانهای مرتفع (کوه باجگان)

– شیب های تند کوهستانی با خاصیت نفوذپذیری ناچیز و صخره ای فاقد خاک و پوشش گیاهی

– پادگانه های آبرفتی، مخروطه افکنه ها

– دشت قطرم همراه با سطوح ماسه ای که مخروطه افکنه ها و پادگانه های آبرفتی را در خود جای دارد.

– مجاری موقت آب ومسیر سیلابهای موقتی در دشت و دره های کوهستانی مهمترین کوهستان این منطقه کوه باجگان که این کوهستان از طرف شمال غربی به کوه ریگو، و از جنوب شرقی به کوه های چهریزان و فتح آباد متصل است رشته کوهی به طول ۶۳ کیلو متر و عرض بین ۷ تا ۱۲ کیلومتر را تشکیل می دهد.

این کوهستان با جهت شمال غربی جنوب شرقی گسترده شده وبلندترین قله آن معروف به قله باجگان به ارتفاع ۲۸۷۹متر در جنوب شرقی شادکام (بین قطرم،شادکام،باجگان)قرار گرفته است،دامنه شرقی آن به علت برخورداری از شرایط مساعد روستاهای زیادی را در خود جای داده ودر دامنه غربی فقط دو روستای قطرم و شادکام درون دره های حفر شده این طاقدیس بوجود آمده اند.

از دیگر خصوصیات توپوگرافی منطقه دشت قطرم با مساحت نزدیک به
۳۰۰ کیلومتر مربع (۲۸۹) است با عوارض متعددی نظیر تپه های ماسه ای مخروطه افکنه ها مسیرهای موقتی آب پادگانه های آبرفتی که این دشت نیز متناسب با وضع توپوگرافی منطقه جهت شمال غربی و جنوب شرقی را دارد.
آب و هوا

روستای قطرم از نظر آب وهوایی وضعیتی بسیار نادر و منحصر به فرد را دارد. به طوریکه در فاصله کم در داخل روستا تفاوت چشمگیر دمایی وجود دارد.

این روستا با توجه به این که در منطقه کوهستانی قرار گرفته و در ارتفاع ۱۵۴۰ متری است یعنی حدود ۶۰۰ متراز بافق مرتفع تر است میزان ریزش جوی آن به طور متوسط بیش از ۲ برابر بافق می باشد به طوری که میانگین ۱۵ ساله ریزش جوی بافق حدود ۶۰میلی متر و میانگین ۲۰ ساله قطرم حدود ۱۴۰ میلیمتر است ازنظر پراکندگی باران فصلی با توجه میانگین باران ۲۰ساله ایستگاه باران سنجی روستای قطرم، بهار با ۱/۲۳ تابستان با ۸/۳ درصد پاییز ۷/ ۱۵درصدو زمستان ۹/۵۷ را دارا است که در نمودار ذیل جهت مقایسه می توان دید.

از آنجایی که قطرم در دره ای کوهستانی با جهت غربی – شرقی کشیده شده است دارای دو دامنه متفاوت شمالی – جنوبی است که دامنه شمالی آن آفتابگیر و میزان و شدت تابش و چذب انرژی خورشید زیاد بوده بطوریکه محصولات گرمسیری نظیر خرما مرکبات (نارنج ، پرتقال، نارنگی ) دیده می شود، دامنه دیگر روستا (دامنه جنوبی) که دامنه نسار یا سایه معروف است انرژی خورشیدی کمتری دریافت داشته بطوریکه محصولات سردسیری نظیر گردو ،بادام ، زردآلو دیده می شود.
منابع آب

منبع آب کشاورزی و شرب روستای قطرم چشمه ای می باشد که در فاصله ۶ کیلومتری روستای قطرم و در دل کوهستان و در منطقه ای بیشه زار و در نیزار قرار گرفته است و متناسب با شکل دره کوهستانی منابع آب در مسیر طولی جریان دارد، که بر شکل باغات و مزارع کشاورزی و شکل معماری مساکن روستایی موثر افتاده است.

چشمه آب نقش بسیار ارزشمندی در استمرار حیات اقتصادی واجتماعی روستای قطرم دارد و یکی از عوامل موثر و اصلی در پیدایش واستقرار روستای قطرم در این مکان وجود چشمه آبی با کیفیت بسیار خوب و آب دهی نسبتا مطلوب با تغییرات نسبتا کم در مقابل خشکسالی است.

روستای قطرم با وجود جمعیت نسبتا زیاد (حدود صد خانوار ) که متشکل از سه قطب جمعیتی قطرم، مزرعه شهدا و شهید بهشتی است و با وجود آن که امکانات مختلف و متعددی نظیر برق سراسری، دفتر مخابراتی، دفتر پستی، حسینیه وتکایا و مساجد و جاده آسفالته و بطور کلی در بسیاری زمینه ها توان واستعداد رشد و شکوفایی را دارد ولی متاسفانه از نعمت حیاتی ترین عنصر زیستی یعنی آب شرب (آشامیدنی) محروم است که آن هم امید است با همت مسئولین محترم به زودی شاهد شبکه آب آشامیدنی مطلوب در روستا باشیم.
پوشش گیاهی

خاکی که هر روزه برروی آن قدم می زنیم و شاید بعضی ها بی ارزش ترین چیزها را به خاک تشبیه می کنند بالاترین ارزش و والاترین مقام را در زندگی ما دارد و اگر خاک، آب و مواد کانی را در اختیار گیاهان نگذارد حیاتی وجود نخواهد داشت، (خاک در واقع قلب حیات است) و نقش زیادی در تعیین نوع گونه های گیاهی دارد.

با توجه به شرایط آب و هوایی استان یزد، بارش اندک و نامنظم، نوسانات زیاد درجه حرارت، تبخیر فراوان، پایین بودن سطح آبهای زیر زمینی و نامساعد بودن کیفیت آب وعلاوه بر شرایط نامساعد فوق، استفاده های بی مورد و ناهماهنگ اهالی، چرای مفرط و رعایت نکردن ظرفیت مراتع عوامل فقر پوشش گیاهی استان یزد می باشد.

شرایط مساعد تر و موقعیت منحصر به فرد منطقه قطرم نسبت به وضعیت کلی استان و شهرستان بافق سبب شده که از پوشش گیاهی و زندگی جانوری بسیار متنوع و با گونه های نادر برخوردار باشد.

پوشش گیاهی منطقه قطرم را می توان به شیوه های مختلف تقسیم بندی کرد یکی از تقسیم بندیها از نظر دوام است.

-گیاهان کم دوام (ephemerals) که خود به گیاهان کم دوام یک ساله مانند انواع علوفه و گندمیان و گیاهان کم دوام چند ساله یا پایایی که در هنگام خشکی به شکل پیاز یا اندام زیرزمینی در می آیند.

-گیاهان دائمی که قدرت تحمل شرایط خشک منطقه را دارند نظیر انواع گون درمنه که بیشتر از آبهای زیرزمینی استفاده می کنند.

از سویی دیگر نیز می توان پوشش گیاهی منطقه را به شرح زیر تقسیم بندی نمود.

– گیاهان دارویی منطقه قطرم نظیر زیره، پر سیاوشان، گل گاوزبان،آویشن، پونه، شاطره،کلفوره و…

– گیاهان صنعتی :انغوزه (هنگ)، کتیرا (گون)، اشترک (وشا) و…

– درختان جنگلی منطقه :اورس (سبل)، بنه، بادام کوهی (دنده، ارژن)، پسته وحشی (کسیدون)، انجیر وحشی (انجیرصحرا و کدیو)، و…

– پوشش درختچه ای دشت و کوهپایه ای نظیر:قیچ، درمنه، اسکمبیل، پدن،تارون و…

– پوشش گیاهان مرتعی با تنوع بسیار زیاد

– گیاهان خوراکی ، معطر و…

با توجه به این که زندگی جانوری به عوامل آب و هوا، آب و پوشش گیاهی بستگی دارد و این منطقه از جهات فوق نسبتا متنوع و ممتاز است. زندگی جانوری منطقه قطرم بسیار متنوع است و با گونه های نادر از پرندگان و گوشتخواران و گیاهخوارن است.

انواع پرندگان حلال گوشت و حرام گوشت ماندد:عقاب، کلاغ، شاهین، هوبره، زاغ، تیهو، کبک، کبوتر و…

انواع جانوران پستاندار:بز کوهی، قوچ، میش، کل، روباه، شغال، کفتارو سایر گربه سانان نظیر یوز پلنگ آسیایی و…

انواع خزندگان و گزندگان: مار، مارمولک، لاک پشت و…همه وهمه به علت تنوع محیط جغرافیایی از کوه، دشت و دره و تنوع اقلیمی منطقه می باشد.

عوامل موثر در پیدایش و فرم استقرار روستای قطرم

پیدایش و بقای گروه های انسانی بدون وجود مستمر آب در محیط طبیعی غیر قابل تصور است ضرورت حیاتی و زیست شناختی آب برای انسان منزلتی کاملا منحصر به فرد دارد. چرا که آب تنها عنصری است که هم به شکل ساده و طبیعی آن، بدون کمترین دانش فنی مصرف می شود و هم می توان نسبت به پیشرفت فنی و تکنولوژی به لحاظ ماهیت فیزیکی و سیالش در تولید انرژی استفاده کرد.

در ایران آب با آبادی همیشه همراه و همزاد بوده است پس می توان گفت که عامل اصلی در پیدایش قطرم چشمه آبی این روستا است، به علت محدودیت زمین و دیواره های صخره ای کوهستانی در حوالی چشمه امکان استقرار و استفاده از منابع آبی در کنار چشمه نبوده بلکه در پایین دست چشمه و باز شدن دره کوهستانی و کم شدن شیب دامنه در پای کوه امکان تشکیل خاک واستفاده از آن در امر کشاورزی و سکونت محقق شده و بنای اولیه روستا در ابتدای دره کوهستانی بوجود آمده است عامل سوم موثر، که نقش بسیار زیادی در استقرار روستا در مکان فوق داشته، عامل امنیت و امکان دفاع است که روستای قطرم از سه طرف شمال، جنوب و شرق به دیواره های بلند و غیر قابل نفوذ و صخره ای محدود شده و تنها غرب دره امکان ورود داشته که جهت دفاع بهتر در گذشته، مدخل ورودی روستا دیوار و حصار داشته و درب و دروازه ای بوده که در مواقع لزوم باز و بسته می شده و کمینگاه هایی در دل کوه جهت دفاع بهتر همراه با قله ای در وسط دره از آثار جاذب و جالب و دیدنی وامنیتی گذشته می باشد، پس عوامل موثر در پیدایش و شکل روستای

قطرم را می توان به شرح زیر نام برد.
آب

آب همانطورکه گفته شد هم در پیدایش و مسیر طبیعی آن در شکل روستا نیز موثر افتاده است بطوریکه روستای قطرم شکل استقرار خود را ازمسیر جریان آب کسب کرده علاوه بر مسیر جریان آب که خود تابع وضع توپوگرافی و مرفولوژی منطقه است، و مقدار آب نیز نقش بسزایی در توسعه و گسترش روستای قطرم داشته از آنجایی که آب روستا از طریق چشمه تامین می شده محل سکونت بالاجبار بایستی در نزدیکی چشمه و شکل آن تابع مسیر طبیعی آب باشد و بزرگی و کوچکی و تراکم بافت مسکونی و مزارع و باغات تابع آن است ولی در این روستا توپوگرافی نیز نقش خود را ایفا نموده و علاوه بر آنکه شکل روستا طولی است شکلی پلکانی در بافت مسکونی و مزارع دیده می شود.

آب آشامیدنی و کشاورزی قطرم از قدیم الایام آب چشمه ای است که از بیشه زاری در فاصله شش کیلومتری منازل مسکونی سر چشمه می گیرد مسیر آب طوری تعبیه شده بود که از تمامی منازل مسکونی روستا که شکلی پلکانی و طولی داشت عبور می کرد و در حیاط هر خانه یک حوضچه وجود دارد که محلی برای شستشوی البسه و ظروف و نقش منبع ذخیره آب در مواقعی که آب بر زمینهای بالا دست بسته می شد رادارد و برای رعایت سلامت و کیفیت آب آشامیدنی، اهالی آب آشامیدنی خود را از ابتدای ورود آب به بافت پر روستا و منازل مسکونی با مشک و ظرف برداشت نموده و به خانه می بردند چون در طول مسیر به علل مختلف آلوده می شد و بعد از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی به دلیل نقش ارزنده ای که آب آشامیدنی در سلامت انسان دارد برای آب آشامیدنی روستا یک چشمه اختصاص داده شد و شیرهای عمومی برداشت آب در کوچه ها و بر کنار جوی های آب تعبیه شده است.
زمین

بر کالبد و سیمای روستای قطرم علاوه بر عامل آب وضع ناهمواری توپوگرافی و مورفولوژی منطقه تاثیر داشته بطوریکه متناسب با شکل دره کوهستانی قطرم روستای قطرم دارای شکل طولی (خطی) می باشد و از عوامل موثر در سیمای روستا ناهمواری و موقعیت طبیعی آن بین کوهستان ورود خانه است که دو عامل محدود کنند می باشند رودخانه در فصلی با جریان شدید آب و طغیان با روحیه ویرانگری خود سبب شده یک حریم برای خود بسازد واز ساخت و ساز منازل و برروی حریم جلوگیری نماید و در کناررودخانه باغات کشیده شده و بعد بافت مسکونی روستا و بر دامنه کوهستانی بعلت شیب تند، نبود خاک و عدم امکان خانه سازی یک عامل دیگر محدودکننده است که سبب شده روستا شکل طولی داشته باشد و برروی دامنه علاوه بر آنکه طولی است مناسب با شیب، شکلی پلکانی به خود گرفته است.

جنس زمین نیز از جمله عوامل تاثیر گذار است چرا که روستایی به معیشت و تولید می اندیشد نه به رفاه، به همین علت زمینهای مساعد به کشاورزی اختصاص داده می شود تا به سکونت.

خاک و زمین همواره بعنوان عامل تولید کشاورزی و همچنین امکان استقرار روستا به علت کمبود خاک و زمین در همه جا وجود نداشته، دراین روستا از خاک حداکثر استفاده را در امر کشاورزی می شود، و مزارع و باغات نیز بمانند مساکن روستایی شکلی پلکانی دارند و کمبود زمین هموار سبب شده حتی دربخش مساکن روستایی علاوه بر اینکه خانه های روستایی حالت پلکانی و بر پشت یکدیگر سوار شده اند و پشت بام هر خانه حیاط خانه بالا دستی خود می باشد سقف کوچه ها را پوشیده و ساختمان سازی کرده اند که کوچه های مسقف از خصوصیات دیگر روستای قطرم است. که این کوچه های مسقف به نام دالان علاوه بر آنکه تابستان از تابش خورشید جلو گیری کرده و هوای خنک و دلپذیری جهت استراحت را دارد در زمستان با ریزش برف و باران مسدود و غیر قابل عبور نمی گردد، و از همه مهمتر آنکه از زمانهای قدیم نقش امنیتی را داشته است.
امنیت

مهمترین عاملی که در فرم استقرار و مکان گزینی روستا و سیمای سنتی آن نقش داشته مسئله امنیت است، روستاها در جایی بیشتر استقرار می یافتند که در برابر حوادث طبیعی و انسانی و حملات احتمالی کمتر آسیب پذیر باشند و از آنجایی که کار حفاظت و اتمین امنیت در روستا بشکل خود کفا توسط اهالی صورت می گرفته این عامل نقش زیادی در مکان استقرار، فرم استقرار در روستای قطرم، مورفولوژی بافت و معماری روستای قطرم دارد همانطور که می دانیم روستای قطرم از سه طرف(شرق،جنوب، شمال) با دیوارهای تند و غیر قابل نفوذ و صعب العبور کوهستانی محاصره شده و تنها راه ورود به قطرم از سمت غرب (جنوب غربی) می باشد بطوریکه از سه جهت کوهستانی کمتر کسی توان ورود به روستا را داشته مگر انسانهای حرفه ای(محلی) که آشنای محیط باشند و بتوانند از مسیرهای صعب العبور راه خود را بیابند و در سمت جنوب دره قطرم که در مدخل ورودی روستا بوده دیوار حصار وجود داشته و در دروازه ای و قلعه ها و مکانهایی جهت دفاع بهتر از روستا و به شکل شبانه روزی اهالی پست می دادند و امنیت ساکنین را تامین می کرده اند.

عامل دفاعی و امنیتی از گذشته های دور نقش خود را بافت مسکونی روستا بشکل های مختلف ایفا نموده از جمله نداشتن بازشوها برای ساختمانها که تنها منبع تامین نور و روشنایی وتهویه هوای داخلی ساختمانها سوراخهایی بوده که بر بالای بام بجا می گذاشتند، معابر غیر مستقیم ،غیرهم سطح و تنگ باریک و پر پیچ و خم، تراکم بافت مسکونی، خانواده های گسترده(سکونت چند خانواده در یک خانه) ایجاد مخفی گاههایی جهت ذخیره کردن مواد غذایی و پنهان کردن اشیاء و اموال با ارزش در داخل دیوارها و وجود فضاهای تو در تو، کوچه های مسقف و پوشیده و دربهای ورودی کوتاه و کوچک و همه اینها شاید از جمله تدابیر امنیتی روستاییان قطرم در بافت مسکونی روستا باشد.
قلمرو روستای قطرم

قلمرو روستای قطرم را می توان به چند بخش تقسیم کرد:

۱- منطقه کوهستانی قطرم که کوههای آن مربوط به دوران دوم زمین شناسی مزوزوییک و بیشتر از آهکهای دوران کرتاسه می باشد با اشکال فرسایشی جالب و همراه با گسل های متعدد، غارها ، چشمه ها که می توان چشمه درب گوشین، چشمه منصور و حوض منصور، چشمه آب سی بزی، چشمه درب دز که درب دژ می باشد و بالای آن دژ و قلعه قدیمی بنام قلعه دختر قرار گرفته و از مناطق جالب و جاذب و دیدنی است ستونهای سنگی که از بهم رسیدن استلاگتیت و استلاگمیت است و وجود استلاگتیت و استلاگمیتها در کنار این چشمه بر منظره دیدنی آن افزوده است.

آب دردسر بالا و پایین، آب سبل(اورس)، چشمه درکتی و از مناظر جالب آن درختان بنه و کیسدون(پسته وحشی)، بادام کوهی وکوسم،انجیر و کدیو(انجیروحشی)و وازهمه مهمتردرختان جنگلی کمیاب اورس و سبل با چوبهای بسیار مقاوم که از زمانهای قدیم مورد استفاده در ساختمان سازی و سقف خانه ها قرار گرفته انواع گونه های مختلف خوراکی،دارویی، صنعتی مانند زیره، آویشن، کلفوله، اشترک، کتیرا، انغوزه و غیره را می توان نام برد در منطقه کوهستانی قطرم به علت سنگهای آهکی دو معدن سنگ مرمریت در محدوده و قلمرو این روستا وجود دارد که مدتی فعال بوده و امروزه غیر فعال است.

۲- سرزمین های مرتعی دشت قطرم که محل اصلی استقرار دامداران منطقه می باشد و علاوه بر آن دو مزرعه مسکونی کشاورزی شهدا و شهید بهشتی در آن قرار گرفته و به عنوان مهمترین و بهترین منبع آب شیرین منطقه که تامین کننده آب شرب بافق و بخشی از تاسیسات سنگ آهن و آهن شهر می باشد و جهت طرح توسعه چغارت اخیرا حفاریهایی در منطقه در حال انجام است جهت تقویت آبهای زیرزمینی منطقه و جلوگیری از کاهش آن اخیرا طرحهای آبخیزداری در منطقه اجرا شده که می توان مفید واقع شود. در این منطقه به علت صاف بودن و مراتع نسبتا غنی مورد توجه دامداران و شترداران بومی و غیره بومی است در این مراتع انواع گونه های مختلف مرتعی از درخت و درختچه و بوته ها و علوفه ها کم دوام و بادوام وجود دارد که محدوده آن از درب گوشین در شمال تا رودخانه پنج درخت و حوض دق در جنوب ادامه دارد و از شرق و غرب به تاقدیسهای کوهستانی ته دار قطرم و باجگان محدود است این منطقه دشتی است رسوبی با استعدادهای دامی، کشاورزی و حتی استفاده و جمع آوری گیاهان دارویی.

۳- سومین بخش از قلمرو روستای قطرم زمینهای زراعتی و کشاورزی فعال است که انواع مختلف محصولات از سبزیجات و گندم، بادمجان و زعفران کاشت می شود. زمینهای زراعتی بایر که بلا استفاده مانده و در اصطلاح محلی به زمینهای هودی معروف است که قسمتی از آن بعلت کمبود آب و مقرون به صرفه نبودن، کشت و کار نمی شود از جمله زمینهای بالادست روستا که قطعه قطعه بودن، ناهموارو پلکانی بودن مشکل حمل بار و کود محصولات را دارد و قسمتی دیگر از زمینها که در ابتدای ورودی روستا قرار دارد و بعلت دوری از منابع آب و استخر روستا بلا استفاده مانده که می توان در این بخشها با کاشت محصولاتی که به آب کمتری نیاز دارد مانند زعفران به بنیه اقتصادی خانواده های این منطقه کمک کرد.

۴- قلمرو باغات و به اصطلاح محلی سر درختی ها که درخت غالب آن انار می باشد و اخیرا با اجرای طرح یاقوت، درختان انار قطع، و بجای آن مرکبات کاشت می شود.

۵- قلمرو و بخش مسکونی روستا که شکلی طولی و پلکانی رادارد و با مصالح ابتدایی و محلی از مناظر جالب و جاذب و دیدنی روستاست.
حوزه نفوذ روستا

برای برسی حوزه نفوذ روستا عوامل مختلفی می تواند موثر باشد که مهمترین آنها به شرح زیر می باشد:

ویژگی توپوگرافی و ناهمواری، منابع طبیعی و منابع آب، پراکنش جغرافیای روستاها و فواصل بین آنها و نوع راهها، نحوه توزیع خدمات و امکانات و روستا، وضعیت جمعیت روستا(شبکه ارتباطی موجود در منطقه )، نحوه استقرار آبادیها در جوار روستا که با توجه به جمیع جهات می توان حوزه نفوذ قطرم را بیشترین حد مزارع شهدا و شهید بهشتی قطرم و بعد از آن روستاهای سیریز و فتح آباد و شادکام را بر شمرد.
تشریح جاذبه های گردشگری

روستای قطرم، روستایی بکر و دست نخورده، و شاید بتوان گفت که یکی از بهترین روستاهای توریستی استان یزد از جهت تنوع عوارض طبیعی و انسانی است.

_ روستای قطرم با تنوع اقلیمی و منحصر به فرد و تنوع محصولات کشاورزی از محصولات سردسیری نظیر گردو و بادام تا خرما و مرکبات و سایر محصولات گرمسیری.

_ وجود کوههای مرتفع با دیوارهای تند کوهستانی مساعد جهت کوهنوردی و سنگنوردی.

_ منطقه چشمه روستای قطرم و بیشه زار و نیزار آن در دل کوهستان همراه با تنوع گونه های گیاهی از درختان اورس(سبل)، بنه، بادام کوهی، انجیر وحشی، گونه های دارویی و صنعتی از زیره، انغوزه،کتیرا.

_ زیستگاه حیات وحش تنوع زیاد با گونه های نادر نظیر بز کوهی، قوچ و کل و یوز پلنگ آسیایی که گاه تا باغ و مزارع و منازل مسکونی و پشت بامها می آیند.

_ طلوع و غروب دل انگیز خورشید و آسمان صاف و آفتابی در طول روز و گاه گاهی حرکت ابرهای کومولوسی بر دیوارهای کوهستانی و جالب تر از همه در طول یک روز کوتاه زمستان سه مرتبه شاهد طلوع و غروب خورشید در پشت کوهها هستیم.

_ بخشی از کوه که توسط عوامل تخریب فیزیکی از کوهستان اصلی جدا شده و دارای شکلی استوانه ای و ستونی منظم در کنار بافت مسکونی قرار دارد و به دسته جوغن(دسته هاون) مشهور است .

_ چشمه های متعدد نزدیک قطرم نظیر درب گوشین،آب سی بزی، درب دز و سنگ قصاب .

_ تنوع عوارض کوهستانی و دشتی از کوه و تپه های ماسه بادی و اشکال مختلف و متنوع بادی و آبی.

_ معدن گل رنگ در نزدیکی درب دز که از گذشته های دور در زمینه رنگ کردن دامهایشان مورد استفاده قرار می گرفته و عقیده بر این است که خاصیت دارویی دارد.

_ پیر قطرم زیارتگاهی است که مورد توجه خاص و عام است.

_ دیوارهای سنگی منازل، کوچه های مسقف غیر هم سطح و پلکانی و پر پیچ و خم وباریک (کوچه های آشتی کنان)، نمای پلکانی روستا و منازل و مزارع و باغات.

_ وجود فضای سبز.

_ آثار امنیتی و دفاعی قلعه ها، کمینگاه های قدیمی، حیات وحش و زیستگاه جانوران.

_ تاسیسات آبی قدیمی در روستا مانند آثار به جا مانده آسیاب های آبی.

_ طرح های پخش سیلاب و آبخیزداری که بر روی آبرفتهای دوران چهارم دشت قطرم اجرا شده و می تواند برای بازدید علمی دانش آموزان و دانشجویان در رشته هایی که با منابع طبیعی و زمین سر و کار دارند بسیار مفید و موثر باشد.

_ سد قطرم در ابتدای دشت قطرم و در فاصله حدود ۲۲کیلومتری بافق.

_ شیوه سنتی دامداری و فرآوری محصولات لبنی مشک زنی(تلم زنی) جهت تهیه روغن و شیوه تهیه رب انار(کروش لغط کنی)

_ قلعه دختر که قلعه ای بسیییار قدیمی است که در بالا دست چشمه درب دز در مکانی مرتفع و در لبه پرتگاه کوهستانی با موقعیت مناسب دفاعی به شکل مدور و با مصالح محلی یعنی سنگ و گچ و ساروج، یادگاری بجا مانده از زمانهای بسیار قدیمی .

_ استلاگتیتها و استلاگمیتها و ستونهای سنگی طبیعی که ازاتصال استلاگتیتها و استلاگمیتها در کنار چشمـه درب دز(دژ) بوجود آمده است.

_ چشمه آب سی بزی که نقش یک مکان تفریحی و زیارتی و قدمگاه رادارد و بسیاری معتقدند که آب آن برای مداوای بیماریها بویژه بیماریهای پوستی و جلدی مفید و موثر است.
امکانات منطقه قطرم:

جاده آسفالته و نزدیکی به بافق، آب بسیار شیرین و گوارا، دفتر مخابراتی و پستی و….
امکانات مورد نیاز:

توسعه فضای سبز، وسیله نقلیه عمومی، سرویسهای عمومی،ساخت جایگاههای استراحت، مستعد، جهت ساخت تله کابین، سرسره طبیعی برروی دامنه کوهستان.
عوارض انسانی دشت قطرم
راه ها و جاده

از جمله عوارض انسانی دشت قطرم می توان از جاده دسترسی به قطرم نام برد.که جاده آسفالته ای است بطول ۴۶کیلومتر که انشعابات خاکی متعددی در آن وجود دارد از جمله حدود کیلومتر۲۰،به سمت شرق جاده خاکی گزو بطول ۱۴کیلومتر به دولت آباد و شیطور از منطقه سبزدشت وارد می شود جدا شده، جاده خاکی دیگری از همین کیلومتر ۲۰ جاده آسفالته قطرم به سمت غرب به مزارع فیروز آباد و گلستان بطول حدود ۶ کیلومتر منشعب شده است که ادامه آن به جاده در حال ساخت بافق نوق می رسد.در حدود کیلومتر ۳۵ جاده آُفالته شادکام بطول ۴کیلومتر و ادامه آن تا شادکام حدود ۶ کیلومتر خاکی می باشد جاده های خاکی دیگری به آغل های دامداری و چشمه درب گوشین به سمت غرب و شرق کشیده شده است.

در ابتدای ورودی قطرم ادامه جاده خاکی بطول ۳۰کیلومتر از قطرم به سیریز از استان کرمان متصل می شود در مسیر این جاده خاکی ۶ کیلومتری روستای قطرم مزارع مسکونی کشاورزی شهدا و شهید بهشتی قطرم با جمعیت بالای ۲۰ خانوار قرار گرفته، و د رفاصله حدود۱۲ کیلومتری قطرم(در مسیر قطرم- سیریز)راه خاکی ماشین رو دهنه پنج درخت به فتح آباد و ده علی و منطقه سبز دشت می رسد.

مزارع شهدا و شهید بهشتی که در جای دیگر به توضیح آن خواهیم پرداخت.

چاه های آب آشامیدنی اداره آب و فاضلاب شهری بافق، چاه های آب مصرفی سنگ آهن و آهن شهر، طرح های آبخیز داری و عملیات پخش سیلاب در دشت قطرم که بر روی رسوبات آبرفتی دوران چهارم زمین شناسی در مساحتی حدود ۵۰۰ هکتار انجام شده که از نظر جلوگیری از هدر رفتن آبهای سطحی، جلوگیری از تبدیل شدن آنها به شوره زار و کویر، تقویت و تغذیه آبهای زیر زمینی، تقویت پوشش گیاهی، و تغییر وضعیت اکولوژیکی و می تواند موثر ومفید باشد.

معادن غیر فعال سنگ مرمریت قطرم در کنار بقعه متبرکه پیر قطرم و معدن سنگ مرمریت حوض بلند.

آغل و جایگاه های متعدد زمستانه و تابستانه دامداری.

سد قطرم که درابتدای دشت قطرم در مسیر رودخانه معروف به میان تگ در خط القعر ناودیس دشت قطرم قرار گرفته حجم ذخیره سازی این سد ۱ میلیون متر مکعب است و ارتفاع آن ۱۰ متر و قطر لوله تخلیه آن ۱ متر که چنانچه بطور کامل باز باشد آب قبل از آنکه وارد رودخانه شور بافق شود صفر می شود یعنی در طول مسیر به داخل زمین نفوذ می کند. سر ریز این سد با دور برگشت ۵۰ ساله ساخته شده است و در سالهای بهاری و بارانی ممکن است چند مرتبه سر ریز داشته باشد مساحت کل حوضه آبگیر این سد(مناطقی که آب با توجه به شیب توپوگرافی آن به سوی این سد سرازیر می شود) ۵۲۰ کیلومتر مربع است میانگین باران سال در این منطقه ۱۴۰ میلیمتر است. که نسبت به میانگین باران سالانه بافق یبش از دو برابر می باشد.

این حوضه تنها منبع تغذیه کننده آب شیرین بافق و یکی از زیر حوضه های رود شور می باشد.

محیط این حوضه آبریز ۱۰۵ کیلومتر است و طول آبراهه اصلی آن ۴۸ کیلومتر است و بلندترین نقطه ارتفاعی این حوضه آبگیر قله باجگان با ارتفاع ۲۸۷۹ متر است و پست ترین نقطه ارتفاعی این حوض یعنی مکان سد قطرم در ارتفاع ۱۲۰۵ متری می باشد.

ارتفاع متوسط این حوضه ۱۶۱۰ متر و شیب حوض بطور متوسط ۲۰ درصد است. زمان تمرکز در این حوضه ۵/۱۳ ساعت طول می کشد.

از دیگر عوارض انسانی دشت قطرم می توان از پارک های جنگلی که توسط اداره منابع طبیعی ایجاد شده نام برد، که درکیلومتر ۱۵و۲۳ جاده بافق، قطرم بوجود آمده است.

در ابتدای روستای قطرم اخیرا طرح احداث استخر ذخیره آب زمستانی به ابعاد ۳۳در۳۳متر و عمق ۳ متر در حال انجام می باشد.
جمعیت

جمعیت روستای قطرم با دو مزرعه مسکونی کشاورزی شهدا و شهید بهشتی بالغ بر صد خانوار می باشد از آنجایی که این روستا نیز از تاثیر مهاجرت محفوظ نبوده سبب شده است تا تعداد جمعیت و تعداد خانوار متناسب با بعد خانوار در شهرستان و استان نباشد.

جمعیت روستای قطرم با دو مزرعه شهدا وشهید بهشتی حدود ۲۴۰نفر می باشد.

بسیاری از خانواده های روستای قطرم تک نفری می باشد زنان بیوه شوهر از دست داده و مردان بی زن که تنها زندگی می کنند و فرزندان آنها در شهر سکونت اختیار نموده و هر کدام خانواده ای مستقل را به وجود آورده اند.

خانواده های ۲ نفری متشکل از مرد و زن سالخورده که فرزندان آنها نیز تاهل اختیار نموده و بعلت نبود درآمد شغل در روستا به شهر مهاجرت نموده و در شهر ساکن شده اند و هر چند مدت یکبار به روستا می آیند.
ویژگیهای فرهنگی

قوم نژاد: همه افراد روستا با یکدیگر دور و نزدیک ریشه فامیلی و وابستگی نسبی و سببی دارند و همچون نژاد سایر مناطق ایران از نژاد سفید آریایی می باشند.

دین: تمامی مردم روستای قطرم مسلمان و شیعه اثنی عشری (دوازده امامی) می باشند و هیچگونه اقلیت مذهبی و دین در این روستا وجود ندارد وروستای یکدست و یکپارچه در مسایل مذهبی.

زبان: زبان مردم روستای قطرم با لهجه خاص روستایی که کمی با بافق متفاوت است.

میزان باسوادی: میزان باسوادی در روستای قطرم در جمعیت بالای شش سال و زیر چهل سال است کمتر خانواده و افراد بی سواد می باشند و میزان بی سوادی در این طیف سنی در حد انگشت شمار می باشد اما در سنین بالای چهل سال درصد زیادی از زنان و مردان که شغل کشاورزی ودامداری را دارا می باشند بیسواد هستند حتی مشکل دیگری که روستای قطرم در زمینه سواد دارد اگر چه با خدمات ارزنده نهضت سواد آموزی و همه گیر شدن آموزش رایگان درصد بیسوادی کم شده است ولی کم سوادی یکی از مشکلات جامعه روستای قطرم است که اکثریت باسوادان هم دارای سواد در سطح ابتدایی می باشند اگر چه قطرمی هایی که در شهر (بافق،یزد) سکونت دارند از سطح سواد و تحصیلات عالیه نیز برخوردار هستند ولی جمعیت ساکن روستا جمعیتی کم سواد است.

و این خصوصیت فرهنگی بر بسیاری از مسائل سایه افکنده است نظیر تعصبات، اعتقادات، میزان استفاده از وسایل ارتباط جمعی و نوعی برنامه هایی که استفاده می نمایند.
ترکیب سنی و جنسی جمعیت روستای قطرم

با توجه به مهاجر فرستی روستای قطرم سبب شده است که ترکیب سنی و جنسی جمعیت روستا بهم بخورد چرا که مهاجرین روستا اکثریت جوانان و افرادی هستند که توانایی کار و فعالیت را دارند و مهاجرین یا برای تحصیل و یا برای کسب درآمد بیشتر و استفاده از امتیازات و جاذبه های شهری به شهرها مهاجرت می کنند در نتیجه جمعیتی که در روستا می ماند یا کودکان و نوجوانان هستند که نیاز به مراقبت و نگهداری از سوی والدین رادارند و توانای کار را ندارند و یا سالخوردگان هستند که توانایی کار در شهر را ندارند بنابراین اولین اثر مهاجرت از روستای قطرم بهم خوردن ترکیب سنی جمعیت که جمعیت روستا را کودکان و نوجوانان و سالخوردگان تشکیل می دهند و از سوی دیگر چون بیشتر مهاجرین از قطرم را مردان و پسران تشکیل می دهند که مردان برای کار وپسران برای کار و تحصیل به شهر می آیند وسبب شده که ترکیب جنسی جمعیت روستای قطرم بهم بجورد و بیشتر جمعیت روستا را دختران و زنان تشکیل دهند که این بهم خوردن ترکیب جنسی جمعیت در روستا اثرات روانی، اجتماعی بر زنان و دختران نیز داشته و تعادل پسر و دختر در روستای قطرم بهم خورده است.

امروزه در قطرم تعداد زنان بخصوص پیر زنان بیوه که به تنهایی زندگی می کنند بسیار بیشتر از مردان است که عامل آن را شاید بتوان بالاتر بودن عمر متوسط (امید به زندگی) در زنان دانست.
وضعیت مهاجرت

روستای قطرم همچون سایر روستاهای استان یزد دستخوش مهاجرت شدید و ناهنجارشده و بیشترین درصد مهاجرت مربوط به دو دهه ۵۰ و ۶۰ می توان برشمرد و البته امروزه تعداد افرادی که در قطرم متولد شده و اکنون تشکیل خانواده داده اند و در شهر سکونت دارند بسیار زیاد است شاید بتوان گفت که چندین برابر جمعیت ساکن روستا در بافق و یزد سکونت اختیار نموده اند علت مهاجرت نبود کار ودرآمد و پایین بودن دست مزد در روستا، اقتصادی نبودن فعالیت کشاورزی روستا بعلت محدودیت آب و زمین، نبودن امکانات ادامه تحصیل در روستا و سایر دافعه ها کمک کرده به مهاجرت از روستا به شهر، برای پی بردن به وضعیت مهاجرت از روستا به شهر می توان گفت که حدود سال ۱۳۵۲ دانش آموزان اول ابتدایی بیش از ۳۰ نفر بودند در حالیکه چند سال قبل کل دوره ابتدایی کمتر از ۳ دانش آموز داشت که منجر به تعطیلی مدرسه شده است و اکنون ۳ سال است که دبستان قطرم تعطیل شده است و این نشان سالخوردگی جمعیت روستا و مهاجرت جوانان به شهر است و تعداد خانواده هایی که سرپرست خانواده آنها زیر ۴۰ سال است به تعداد انگشتان دست نمی رسد.

خالی شدن روستا از جمعیت سبب شده که هر از چند گاهی افراد ناباب و ناشایسته برای تفریح به روستا آمده و از ساکنین سلب آسایش نمایند البته اشرار در این روستا فعالیت ندارند ولی خالی شدن روستا می رود تا پاتوق و مامن معتادها شود.

لازم به یاد آوری است که حدود سال ۷۴ اشرار از این منطقه عبور می کردند که منجر به شهادت شهید گرانقدر خواجه مبارکه گردید این روستا در مرز استان کرمان قرار دارد و راه کوتاهی در جهت تردد قاچاق چیان است.
تعصبات رایج در روستا

از خصوصیات جوامع روستایی چون قطرم که از نظر سطح سواد در سطح پایین هستند و از خصوصیات روستایی که جمعیت آن سالخورده است این است که به راحتی از اعتقادات و تعصبات خود دست بر نمی دارند. این مردم دارای فرهنگ خاص روستایی هستند قانع،ساده زیست و سخت معتقد به قضا و قدر الهی و پایبند ارزشهای اجتماعی، فرهنگی و مذهبی می باشند.
آداب و رسوم

آداب و رسوم اجتماعی، فرهنگ دینی و مذهبی، اشعار و ادبیات عامیانه، مراسم عروسی و خواستگاری، ازدواج و تولد، مراسم عزاداری و سوگواری تاسوعا و عاشورا، فوت و تدفین و تشییع، چهار شنبه سوری، عید نوروز، سیزده بدر و قربانی کردن گوسفند (عقیقه) در قطرم منحصر به فرد است و با شکوه خاصی برگزار می شود.
روحیه تعاون و همکاری

یکی از خصوصیات روستاها خود گردانی و خودکفایی در زمینه های مختلف است، و لازمه این خودگردانی و ادامه حیات در روستاها دارا بودن روحیه تعاون و همکاری است.

اهالی روستای قطرم از نظر همکاری، تعاون و همیاری روستایی بی نظیر با روحیه همکاری بالا می باشد. و آثار این روحیه را در جای جای روستا از گذشته تا به امروز می توان دید ، آثار دفاعی امنیتی روستا، برج و باروی ورودی، ساختمانهای عمومی و عام المنفعه مذهبی و غیر مذهبی که می توان از۶ مسجد، ۲ حسینیه، حمام، مدرسه قدیمی با سابقه ۴۰ ساله که با همت بلند اهالی در زمانهای گذشته ساخته شده، و وجود بیش از ۸۰ حبه آب و زمین کشاورزی وقف، جهت مصارف عمومی و مذهبی از سوخت حمام، تعمیر مساجد، ساخت و نگهداری و لایروبی آب انبار همه و همه نشان از روحیه بالای تعاون و همکاری و علاقه به کارهای جمعی و عمومی در روستاست.

به حمدالله این روحیه مثبت و خوب را نیز هنوز می توان در روستا دید که به ذکر مواردی بسنده می کنیم. بازسازی حسینیه قطرم در ظرف مدت ۲۹ روزجمعه کاری در سال ۱۳۷۹ که هر روز کاری حدود صد نفر کارگر، استاد بنا، برق کش، بند کش، و بدون هیچگونه دستمزد و چشم داشتی فقط بخاطر ارادت به خاندان اهل بیت عصمت و طهارت انجام وظیفه نموده و همین مردم مبلغی قریب دویست میلیون ریال وجه نقد جهت خرید مصالح و لوازمات مورد نیاز اهدا نمودند.

بهسازی بقعه متبرکه پیر قطرم با همت اهالی با هزینه ای بالغ بر بیست میلیون ریال، تعمیر مساجد روستا، بازسازی مسجد ابوالفضل ، بازسازی مسجد جامع قطرم، ساخت و تعمیر و بهسازی سرویسهای بهداشتی عمومی، ساخت غسالخانه و بسیاری از موارد دیگر بیان کننده روحیه بالای تعاون و همکاری و شرکت پر شور در مراسم شادی و غم یکدیگر از خصوصیات بارز مردم این روستا است.
منابع درآمد روستای قطرم

منابع درآمد ساکنین قطرم را بشرح زیر می توان نام برد:

_ زراعت، باغداری، دامداری، ماکیان، صنایع دستی، کار در معدن بافق، زراعت کشت محصول یک ساله مانند گندم، جو، سبزیجات، بادمجان، گوجه فرنگی.

_ باغداری شامل مرکبات، انار، گردو، بادام، خرما.

_ پرورش بز و گوسفند شکل سنتی جهت زاد و ولد و تولید فرآورده های لبنی و پرورش گوسفند جهت پروار ، پرورش گاو شیری و گوشتی.

_ پرورش ماکیان بشکل سنتی و ابتدایی در روستای قطرم.

_ صنایع دستی این روستا که بخشی از آن ارتباط تنگاتنگ با محیط طبیعی و دامداری دارد مانند سبد بافی از سر شاخه های بادام کوهی، کلاه بافی، ژاکت بافی از پشم و کرک گوسفند و بز وشتر، قالی بافی، جاروب و باد بزن بافی، گلیم یا کرباس که در گذشته رایج بوده امروز کمتر رواج دارد.

_کار در معادن بافق که بخش زیادی از جمعیت این روستا در بخش معدن مخصوص سنگ آهن چغارت مشغول بکار می باشد.

در روستای قطرم تشکل و گروه و جمعیت سیاسی فعال دیده نمی شود و در مسائل و جریانات سیاسی مانند انتخابات و غیره بیشتر تابع افراد ذی نفوذ و بستگان آنها در شهر سکونت دارند می باشند و تجربه ثابت کرده که رای روستای قطرم د رانتخابات یکدست و یکنواخت همیشه بنام یک نفر بوده که نام وی مطرح شده و مورد استقبال عموم قرار می گیرد البته پایگاه مقاومت مالک اشتر ، هیئت های ثامن الائمه،ابوالفضل، شورای اسلامی روستای قطرم،جزو گروههای فعال می باشند که هر کدام در حیطه کاری خود فعالیت خاص را دارند.
وضعیت امکانات رفاهی

روستای قطرم از نظر امکانات رفاهی از حد قابل قبولی برخوردار است ولی یکسری از امکانات نیز وجود دارد که با توجه به مهاجرت جمعیت به شهر سبب شده که بسیاری از امکانات بلا استفاده بماند نظیر مدرسه، ساختمانهای شخصی و عمومی روستا.

از نظر برق حدود ۱۵ سالی است که از نعمت برق برخوردار شده اند و چند سال قبل از آن نیز از برق موتوری فقط ساعاتی از شب را برخوردار بودند خانه بهداشت روستای قطرم بصورت نیمه فعال فقط هفته ای یک یا دو روز از بهورز بر خوردار است و هر دو هفته ای یکبار پزشک سیار به روستا مراجعه می نماید.
پوشش زنان و مردان روستا

پوشش یکی از عوامل فرهنگی و متناسب با ارزشهای اجتماعی و مذهبی است،پوشش محلی زنان روستا که تشکیل شده از دامن بلند چین دار ،چارقد و دستمال روی آن برای زنان در مقابل افراد روستا نوعی حجاب محسوب می شود ولی در مقابل مردهای غریبه ای که هر چند مدت یکباربه روستا وارد می شوند از چادر نیز استفاده می شود البته در گذشته لباس محلی بیشتر از کرباس که توسط زنان بافته می شد تهیه می شد ولی امروزه کرباس بافی از رونق افتاده از پارچه های وارداتی و بافته های کارخانه ای استفاده می شود ولی با عین حال پیراهن مردان روستایی یقه بسته فقط به اندازه ای که از سر پایین رود و آنهم با دو دکمه بسته می شود و جیبی بزرگ که بتوان در آن (نخ ، سوزن،کبریت، ساعت، چسب) و سایر ملزومات همراه را حفظ نموده و در بیشتر موارد و در تابستان و زمستان بر روی پیراهن جلیقه و کت استفاده می شود پوشش دیگر آنان زیر شلواری هایی به رنگ مشکی و پاچه نسبتا گشاد را می توان نام برد.

محمد دهقان قطرمی

کارشناس ارشد جغرافیا